[ 1028 ] فايدهء جليله كه در جميع اقسام استسقا به كار آيد . و بايد دانست كه آنجا كه با استسقاء تب و تشنگى مفرط بود ، چيزهاى گرم به كار نبرند از هيچ وجه در هيچ قسم و به نوشيدن آب عنب الثعلب و تخم كاسنى و بيخ كاسنى قناعت كنند و بنوماش با مغز بادام تناول نمايند . و جهت تليين ، اين مطبوخ خورند : صفته : سنا ، هفت درم ؛ هليلهء كابلى ، بليله و آمله هريك پنج درم ؛ بنفشه ، نيلوفر و تخم كاسنى ، هريك سه درم ؛ مويز ، پانزده درم ؛ آلوى سياه و عناب ، هريك ده عدد ؛ سپستان ، بيست عدد ؛ فلوس خيارشنبر و ترنجبين ، هر يك ده درم و آن را كه خيارشنبر تنها عمل نيك مىكند ، فلوس او با شيرهء كاسنى ، انفع المسهلات است . بعد از تنقيه ، آب كاسنى و سكنجبين دهند تا كه حرارت زايل شود . و نافع‌ترين چيزها در سه قسم ، اغتسال است به آب كبريتيّه و نطرونيّه و مانند آن و عرق آوردن در حمام به غير استعمال آب ؛ زيرا كه اغتسال به آب شيرين به غايت مضر است در استسقا . و تدبير عرق آوردن آن است كه مريض به حمام درآيد پيش از آنكه آب در حمام اندازند و بر طابق [ يعنى طبق ] خشك بنشيند تا عرق آيد و آن عرق را به پارچه‌يى پاك همى كنند و تا كه طبع مريض برداشت كند نشسته باشد . و همين عمل دارد اگر تنور را گرم كنند و چون به سرد شدن آيد و آدمى در وى تواند رفت ، مريض در وى درآيد و بنشيند تا عرق آيد ؛ بلكه اين عمل ، از حمام افضل است ؛ زيرا كه هواى حمّام ، مختلط است به ابخرهء مائيه ؛ به خلاف هواى تنور كه يابس محض است . [ 1029 ] فايدهء ديگر : شير شتر خاصه كه اعرابى بود و چراى وى شيح و قيصوم باشد ، عجيب النفع است در استسقا ؛ خصوصا كه به عوض غذا و آب به همين بسند كنند . و روز اوّل ، چهل درم شروع نمايند و هر روز ده درم بيفزايند به حسب برداشت طبيعت . و آنچه بعضى گفته‌اند كه شير در استسقا مضر است بهر آنكه سرد است ، بر آن قول التفات نبايد كرد ؛ زيرا كه مىتواند كه نفع وى بالخاصيت بود مانند كاسنى كه سرد است و در امراض سرد جگر مىدهند و كذلك سقمونيا كه گرم است [ اما ] در بيمارىهاى صفراوى به كار مىبرند ؛ ليكن بايد كه هنگام استعمال شير احتياط ورزند تا شير در شكم نبندد . و احتياط آن است كه قبل از آن و بعد از آن چيزى كه موجب منع تجبن بود چون حب سكبينج و مانند آن به كار همى برند . و بدان كه بول شتر و بول بز نيز مفيد است .